Myślenie krytyczne – dlaczego jest tak istotne?

Krytyczne myślenie to umiejętność, która przydaje się wszędzie i stanowi drogowskaz, który pozwala nam się nie zgubić. Możemy wykorzystywać je na uczelni, w życiu codziennym, a także w pracy. Ponadto jest to umiejętność, której powinien poszukiwać każdy pracodawca – szczególnie w erze fake newsów, przytłaczającej ilości danych i sprzecznych informacji. Czym jest krytyczne myślenie i jak z powodzeniem używać go w pracy zawodowej?

Czym jest myślenie krytyczne?

Myślenie krytyczne jest umiejętnością, co jest dość pocieszającym faktem. Nie rodzimy się z nim, a co za tym idzie każdy może się go nauczyć. Krytyczna ocena informacji, które do nas docierają pozwala nam w sposób racjonalny i uporządkowany zrozumieć związki między faktami czy koncepcjami. Krytyczne myślenie pozwala nam zadecydować w co wierzyć, a w co nie, rozpoznać, przeanalizować, a następnie naprawić pojawiające się błędy w rozumowaniu. 

Osoba myśląca krytycznie nie tylko kumuluje informacje we właściwy sposób, ale przede wszystkim wie jak we właściwy sposób ich użyć, żeby za pomocą dedukcji znaleźć rozwiązania na podstawie dostępnych faktów. 

Jak myśleć krytycznie?

  • Na samym początku zdefiniuj problem. Postaraj się dążyć do tego, aby jak najbardziej zawęzić go i doprecyzować. 
  • Znajdź źródła, które odnoszą się do danego problemu – najlepiej jak najbardziej różnorodne, a na koniec porównaj je.
  • Oceń źródła i dane, które zebrałeś. Które z nich poparte są badaniami? Które są jedynie czyjąś opinią?
  • Nie zapomnij zadać sobie pytania, czy dane, które zebrałeś nie są stronnicze. Czy wnioski nie są wyrazem osobistych preferencji?
  • Zastanów się, która informacja jest najważniejsza. Czy wszystkie argumenty odnoszą się do zdefiniowanego problemu?
  • Wyciągnij wnioski na temat problemu, który ma największe uzasadnienie w faktach. Oceń mocne i słabe strony wszystkich opcji.
  • Przedstaw innym konkluzje, do których doszedłeś i zweryfikuj je z opinią innych. 

Czy krytyczne myślenie przydaje się w pracy?

  • Krytyczne myślenie pozwala nam nieustannie kwestionować to co inni od razu przyjęliby jako prawdę. Nawet jeżeli w naszym środowisku pracy coś działa, wątpliwości, które pojawiają się przy myśleniu krytycznym dają nam szansę na znalezienie lepszych rozwiązań.
  • Co więcej krytyczne myślenie pozwala ogólnie lepiej rozwiązywać problemy i dostrzegać je w otoczeniu. 
  • Osoby myślące krytycznie są szczególnie przydatne na stanowiskach, gdzie potrzebne jest analityczne myślenie np. w budowaniu strategii. 
  • Ponadto możesz myśleć krytycznie nie tylko przez wzgląd na swoją firmę, ale także potrzebę samorozwoju. Umiejętność analizowania rzeczywistości i wyciągania konstruktywnych wniosków pozwala zrobić dogłębne rozeznanie w aktualnym stanie swojej wiedzy i umiejętności i w razie potrzeby rozwijać dane obszary. 
  • Badania pokazują, że osoby myślące krytycznie są też bardziej szczęśliwe niż ci, którzy nie posiadają tej umiejętności. 
  • Krytyczne myślenie pozwala lepiej zrozumieć siebie, swoją motywację i cele. W 1992 roku Garcia and Pintrich udowodnili, że wewnętrzna motywacja jest pozytywnie skorelowana z krytycznym myśleniem. 
  • Według badań dla 93 % pracodawców umiejętność krytycznego myślenia jest ważniejsza niż studia licencjackie, ukończone przez danego kandydata. 
  • Co więcej badania pokazują, że osoby myślące krytycznie podejmują bardziej ostrożne i słuszne decyzje, potrafią rozwiązywać bardziej skomplikowane problemy oraz lepiej i trafniej się komunikują. 

Patrząc na krytyczne myślenie z perspektywy wewnętrznej motywacji warto zwrócić szczególną uwagę na motywator Uznanie. Jest to potrzeba, która opisuje, w jaki sposób budujemy pozytywny obraz swojej osoby. Ludzie o niskim natężeniu tego motywatora są o wiele bardziej odporni na krytykę, a co za tym idzie podważanie przez nich istniejącego porządku, mimo że prawdopodobnie spotka się z negatywnym odbiorem, nie będzie dla nich tak destrukcyjne. Inaczej jednak wygląda sprawa z osobami na drugim biegunie tego motywatora. Osoby o wysokim natężeniu motywatora Uznanie mogą stronić od wyrażania swojej opinii, aby nie spotkać się z krytyką ze strony otoczenia. Dlatego jeśli mamy wśród swoich pracowników osoby o wysokim Uznaniu warto zachęcać je do krytycznego myślenia i stwarzać komfortowe warunki do wyrażania swojej opinii. 

Autor: Katarzyna Janas