Od zabawy po diagnozę: jak wybrać dobry test psychologiczny?

Psychotesty są popularną formą zabawy internetowej. Dlaczego je wykonujemy? Głównie z szybkiej i łatwej okazji do samopoznania. Psychotesty możemy znaleźć w Internecie, ale również w różnych gazetach. Tak jak w każdych innych testach opartych na samoopisie ważnym elementem rzetelnego wyniku jest szczerość wobec samego siebie. Czym różni się psychotest od profesjonalnego testu psychologicznego? Jak wybrać dobry test osobowości?

Psychotesty a testy psychologiczne. Czym się różnią?

Psychotesty mogą dotyczyć wielu aspektów naszego życia i zwykle występują w formie krótkiej ankiety, po której zakończeniu od razu otrzymujemy wynik. Zadaniem osoby badanej podobnie jak przy wypełnianiu testu psychologicznego jest zaznaczenie najbliższej rzeczywistości odpowiedzi. Psychotesty oferują szeroki zakres tematów i pytań, na które możemy znaleźć odpowiedź np. “Ile lat ma Twoja dusza?” czy “W jakiego typu zawodzie powinieneś pracować?”. Rodzaje zagadnień mówią same za siebie – dotyczą one lekkiej rozrywki a nie poważnych diagnoz. Niestety czasami niewinne quizy wykraczają daleko poza swoje możliwości i odnoszą się do ilości empatii jaką posiadamy, wchodzą w obszary relacji czy tak poważnych zaburzeń jak depresja. Mimo podobnej formy (ankieta) istnieje pokaźna różnica między zabawną, choć czasem szkodliwą, rozrywką, jaką są psychotesty, a poważnymi narzędziami diagnostycznymi używanymi przez specjalistów. 

Pojęcia “psychotest” i “test psychologiczny” są często stosowane zamiennie. Jest to mylne zastosowanie, które może wprowadzać w błąd wiele osób. Różnica pomiędzy psychotestem a testem psychologicznym polega na tym, że pierwszy z nich opiera się głównie na rozrywce, a jego wynik nie jest wiążący. Testy psychologiczne są wykonywane w gabinecie przez psychologa, który pomaga ustalić diagnozę. 

Jedną z grup należącą do testów psychologicznych są testy osobowości, które są stosowane w obszarach psychologii osobowości, emocji i motywacji, psychologii społecznej oraz psychologii różnic indywidualnych. Wyniki testu osobowości powinny być interpretowane w kontekście empirycznie sprawdzonej teorii osobowości. 

Jak wybrać dobry test?

Test psychologiczny jest przede wszystkim narzędziem badawczym, które charakteryzuje kilka cech. Powinno to być narzędzie, które pozwala obliczyć wartość interesującej nas cechy w odniesieniu do reszty społeczeństwa, jednocześnie jasno określając zakres dopuszczalnych zachowań, które mieszczą się w normie i wykraczają poza nią. Ponadto powinno być to narzędzie  obiektywne, wystandaryzowane, trafne, rzetelne i znormalizowane. Co to oznacza? 

Standaryzacja – zabieg, który ma za zadanie zminimalizować zależność wyników testu od wpływów czynników ubocznych. Cechami dobrze wystandaryzowanego testu psychologicznego są jasna procedura badania, instrukcja, określone warunki, w jakich osoba prowadząca test udziela badanemu oraz zasady interpretacji testu psychologicznego. 

Trafność – w skrócie pozwala odpowiedzieć na pytanie, czy test psychologiczny mierzy to, do czego został skonstruowany. Istnieją trzy rodzaje trafności: trafność diagnostyczna (w jakim stopniu test psychometryczny diagnozuje daną cechę u osoby badanej), trafność prognostyczną (w jakim stopniu przewiduje zachowania jednostki) i trafność wewnętrzną (możliwość generalizowania wyniku testu psychologicznego na szerszą populację) i trafność teoretyczną (odpowiada na pytanie czy dany test psychometryczny jest zgodny teorią psychologiczną, która leży u jego podstaw). 

Rzetelność – określa dokładność prowadzonego pomiaru. Rzetelność wiąże się też z odpornością na działanie czynników zewnętrznych. 

Normalizacja – wiąże się z opracowaniem norm dla danego testu psychometrycznego, które pomagają w ocenie wyniku osoby badanej. Dla każdej grupy opracowuje się normy oceny, które powinny zachować rozkład normalny. Co to oznacza? Osób ze skrajnymi wynikami jest w populacji zawsze najmniej, a najwięcej osób otrzymuje średnie wyniki. 

Poznanie siebie nie jest rzeczą prostą, a internetowe psychotesty poza tym, że mogą być dobrą zabawą, czasem pozostawiają w naszej głowie wiele wątpliwości i lęków. Jeżeli nurtuje nas jakiś problem i chcielibyśmy poznać siebie, najlepiej skorzystać z usług specjalisty, który w swojej pracy korzysta wyłącznie z wiarygodnych testów psychologicznych Jeżeli zależy nam na poznaniu tego co i dlaczego nas motywuje, badanie kwestionariuszem Reiss Motivation Profile pozwoli odpowiedzieć na te pytania i czerpać z życia więcej satysfakcji.

Autor: Katarzyna Janas