Poczucie bezpieczeństwa w pandemii. Jak nie uciekać w nałogi i zatroszczyć się o siebie?

Ludzkie potrzeby, kiedyś nazywane instynktami, były zgłębiane od czasów starożytnych zaczynając od Arystotelesa aż po słynna teorię Maslowa. Pod koniec lat 90-tych profesor Steven Reiss wyodrębnił 16 uniwersalnych dążeń (zwanych motywatorami), które, niezależnie od koloru skóry, klasy społecznej czy religii, znajdują się w każdym z nas. Potrzeby są uniwersalne, ale to co pozostaje unikatowe to ich natężenie – różne dla każdego człowieka. Profile motywacyjne są odmienne, podobnie jak ludzie i każdy z nich wymaga indywidualnego podejścia. Mimo unikalności motywacji każdego z nas, nie możemy zapominać o tym, że dzielimy z innymi osobami podobną przestrzeń i kulturę, która kształtuje pewne tendencje również w obszarze motywacji. 

W 2017 r. przy użyciu metody Reiss Motivation Profile przeprowadzono badanie, z którego wynika, że na tle innych krajów Polacy wyróżniają się dużą potrzebą Spokoju, podwyższoną potrzebą Honoru, która manifestuje się w zamiłowaniu do przestrzeganiu zasad oraz obniżoną potrzebą Rewanżu. Wysokie natężenie motywatora Spokój wiąże się z wysoką potrzebą bezpieczeństwa, małą potrzebą wyzwań i niską skłonnością do ryzyka. Na zadowolenie z życia silnie wpływa stabilizacja emocjonalna. Podwyższona potrzeba Honoru manifestuje się głównie przez lojalność wobec pryncypiów, a niska potrzeba Rewanżu wskazuje na niechęć do rywalizacji i konkurowania z innymi.

W czasach pandemii stąpamy po cienkim lodzie. Osoby z dużą potrzebą bezpieczeństwa zaskakiwane są nowymi informacjami z mediów i obostrzeniami. Praca i wszelkie źródła zarobków wiszą na włosku, wielu osobom brakuje pewności zatrudnienia. Życie w permanentnym stresie łatwo odczuć w ciele. To często ono daje nam sygnały, że nasza potrzeba nie jest zaspokojona.  Skutkiem niedostatecznego poczucia bezpieczeństwa mogą być zniechęcenie i frustracja. Wówczas możemy uciekać od rzeczywistości, a jedną z dróg odreagowania stają się używki. Osoby, które mają dużą potrzebę bezpieczeństwa w sytuacjach chronicznego stresu mogą przejawiać skłonności do szukania wytchnienia w nałogach. Wśród popularnych używek najczęściej zauważamy uzależnienie od alkoholu, na który popyt w naszym kraju był zawsze stosunkowo wysoki, ale w czasach pandemii podniósł się znacząco. O problemie informują naukowcy z American Journal of Drug and Alcohol Abuse, podkreślając, że z każdym lockdownem nadużywanie alkoholu staje się coraz większym problemem

Poczucie bezpieczeństwa składa się z wielu elementów. Wpływają na nie nasze doświadczenia, przekonania i inne uwarunkowania, takie jak kultura czy życie rodzinne. Na szczęście nie zależy ono tylko od zewnętrznych czynników, ale również od tego, w jaki sposób radzimy sobie ze stresem. W jaki sposób mimo wysokiej potrzeby Spokoju, możemy pomóc sobie przy użyciu innych motywatorów?

Poznawanie siebie i swojej motywacji może być dobrym krokiem w kierunku poprawy swojej kondycji psychicznej. Osoby o wysokiej potrzebie Rodziny mogą szukać wsparcia u bliskich im osób, a osoby o wysokiej potrzebie Aktywności Fizycznej mogą odreagować i zmniejszyć napięcie uprawiając sport. Jeśli posiadasz wysokie natężenie motywatora Jedzenie możesz zwrócić uwagę na swoją dietę. Z pewnością nie potrzebujesz dodatkowego pobudzenia, dlatego na pewien czas dobrze zrezygnować ze słodyczy, dużych ilości kawy czy herbaty. Osoby o wysokiej potrzebie Porządku mogą odnaleźć spokój w planowaniu i pracy z kalendarzem. Uporządkowanie obowiązków może pozwolić im odzyskać poczucie kontroli. Jeżeli jesteś osobą o wysokim natężeniu motywatora Piękno, możesz spróbować odciągnąć swoje myśli i poszukać relaksu w aktywnościach związanych ze sztuką takich jak ceramika czy malarstwo. 

Potrzeba bezpieczeństwa jest jedną z głównych potrzeb człowieka i towarzyszy mu od dnia narodzin. Gdybyśmy spytali kilka osób o definicję poczucia bezpieczeństwa z pewnością każdy opisałby ją w odmienny sposób. Na nasze poczucie bezpieczeństwa składa się wiele czynników, jednym z nich jest coś, co w psychologii określa się mianem różnic indywidualnych. Każdy z nas jest inny, dlatego warto poznawać swoją motywację i szukać konstruktywnych rozwiązań stresujących sytuacji w innych, wspierających nas motywatorach. Warto również rozwijać w sobie współczucie dla samych siebie, nie ignorować emocji i znaleźć czas by je zauważyć i zrozumieć. Współczucie dla siebie pomaga nam zaakceptować to, co czujemy i zatroszczyć się o siebie. To prowadzi nas do większej akceptacji tego, co dzieje się na zewnątrz, abyśmy mogli odpowiedzieć zdrowym i konstruktywnym działaniem. 

Autor: Ewa Jochheim