Steven Reiss – psycholog i twórca
Reiss Motivation Profile®
Steven Reiss (1947–2016) był amerykańskim psychologiem klinicznym, profesorem psychologii i psychiatrii oraz twórcą Reiss Motivation Profile® i teorii 16 podstawowych pragnień.
Wniósł istotny wkład w badania nad motywacją człowieka, wrażliwością na lęk, zdrowiem psychicznym osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz psychologią religii.
Jego dorobek łączył teorię z narzędziami psychometrycznymi służącymi do badania różnic indywidualnych. W 2014 roku Reiss osobiście uczestniczył w udostępnieniu metody w Polsce — nagranie z jego udziałem znajdziesz w dalszej części strony.
Steven Reiss – najważniejsze informacje
- Urodzony: 10 kwietnia 1947 roku w Nowym Jorku
- Zmarł: 28 października 2016 roku w Columbus w stanie Ohio
- Wykształcenie: Dartmouth College, doktorat na Yale University, staż kliniczny w Harvard Medical School
- Praca naukowa: University of Illinois Chicago i The Ohio State University
- Znany z: Reiss Motivation Profile®, teorii 16 podstawowych pragnień, koncepcji wrażliwości na lęk oraz narzędzi do oceny zdrowia psychicznego osób z niepełnosprawnością intelektualną
- Założyciel: World Society of Motivation Scientists and Professionals (2008)
Spis treści
Kim był Steven Reiss?
Steven Reiss był amerykańskim psychologiem klinicznym i badaczem motywacji. Ukończył Dartmouth College w 1968 roku, a w 1972 roku uzyskał doktorat z psychologii na Yale University. Odbył również staż z psychologii klinicznej w Harvard Medical School.
Karierę akademicką rozwijał najpierw na University of Illinois Chicago, gdzie pracował w latach 1972–1991, a następnie na The Ohio State University. Był profesorem psychologii i psychiatrii oraz kierował ośrodkiem zajmującym się niepełnosprawnością rozwojową. Po zakończeniu pracy etatowej pozostał profesorem emerytowanym i nadal publikował.
Reiss był wyróżnionym członkiem American Psychological Association oraz American Association on Intellectual and Developmental Disabilities. Oficjalna biografia twórcy RMP wymienia osiem książek jego autorstwa, dwie książki pod jego redakcją, wystąpienia w Stanach Zjednoczonych i za granicą oraz pięć amerykańskich nagród za badania, działalność kliniczną i przywództwo.
Najważniejszy dorobek naukowy Stevena Reissa
Dorobku Stevena Reissa nie należy sprowadzać wyłącznie do badania motywacji. Artykuł wspomnieniowy opublikowany w czasopiśmie American Psychologist wskazuje trzy główne obszary jego pracy: wrażliwość na lęk, zdrowie psychiczne osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz motywację człowieka. W późniejszych latach Reiss rozwijał także psychologiczną teorię doświadczeń religijnych.
Wrażliwość na lęk i Anxiety Sensitivity Index
Reiss należał do głównych twórców koncepcji anxiety sensitivity, czyli wrażliwości na objawy lęku. Pojęcie opisuje skłonność do reagowania strachem na odczucia towarzyszące lękowi ze względu na przekonanie, że mogą one prowadzić do groźnych konsekwencji. Współtworzył Anxiety Sensitivity Index (ASI) – kwestionariusz szeroko wykorzystywany w badaniach nad zaburzeniami lękowymi.
Zdrowie psychiczne osób z niepełnosprawnością intelektualną
Drugim ważnym obszarem jego pracy była diagnoza problemów psychicznych u osób z niepełnosprawnością intelektualną i rozwojową. Reiss rozwijał podejście do tzw. podwójnej diagnozy i stworzył Reiss Screen for Maladaptive Behavior – narzędzie przesiewowe pomagające identyfikować osoby wymagające pogłębionej oceny specjalistycznej.
Motywacja człowieka i różnice indywidualne
Pytanie, co naprawdę motywuje ludzi, stawiali już William James, Henry Murray czy Abraham Maslow — ale ich modele pozostawały w sferze teorii. Reiss jako pierwszy oparł taksonomię ludzkiej motywacji na szeroko zakrojonych badaniach empirycznych.
W badaniach nad motywacją Reiss skoncentrował się na celach, których ludzie pragną dla nich samych. Na podstawie badań psychometrycznych zaproponował teorię 16 podstawowych pragnień. Zgodnie z nią ludzie dzielą te same podstawowe motywy, ale różnią się ich natężeniem i hierarchią ważności. Właśnie te różnice pomagają wyjaśniać odmienne wybory, wartości i sposoby działania.
Psychologia religii i badania kultury
Reiss wykorzystywał model 16 pragnień także do analizy doświadczeń religijnych. Argumentował, że religie mogą odpowiadać na wiele różnych potrzeb, dlatego nie można wyjaśnić ich znaczenia jednym uniwersalnym motywem. Wraz z Jamesem Wiltzem zbadał również motywacje widzów reality TV. W badaniu obejmującym 239 dorosłych autorzy zestawili profile motywacyjne uczestników z częstotliwością oglądania i oceną programów.
Jürgen Klopp i zastosowanie RMP w sporcie
Metodologia Reissa znalazła zastosowanie także w sporcie. Jak opisuje Przegląd Sportowy Onet, powołując się również na materiał niemieckiego Der Spiegel z 2008 roku, Jürgen Klopp wypełnił kwestionariusz RMP, a następnie wykorzystał wiedzę o motywatorach zawodników Borussii Dortmund.
Według opisanej relacji trener skrócił i upraktycznił komunikację, gdy dostrzegł różnicę między własną wysoką potrzebą Ciekawości a preferencjami piłkarzy. Informacje o znaczeniu motywatora Rodzina miały natomiast wpłynąć na rozwiązania ułatwiające zawodnikom kontakt z bliskimi. Jest to udokumentowany przykład praktycznego wykorzystania RMP w sporcie zawodowym.
Reiss Motivation Profile® i teoria 16 podstawowych pragnień
Reiss Motivation Profile® (RMP) to narzędzie psychometryczne opracowane do pomiaru indywidualnego natężenia 16 podstawowych motywatorów. Zamiast układać jeden ranking wspólny dla wszystkich, pokazuje, które cele i wartości dana osoba ceni bardziej, a które mniej.
W polskiej nomenklaturze RMP 16 motywatorów to:
- Władza
- Niezależność
- Ciekawość
- Uznanie
- Porządek
- Gromadzenie
- Honor
- Idealizm
- Kontakty społeczne
- Rodzina
- Status
- Rewanż
- Seks / Piękno (w wersji biznesowej)
- Jedzenie
- Aktywność fizyczna
- Spokój
Wynik RMP nie wskazuje „dobrych” i „złych” motywatorów ani nie mierzy kompetencji. Ma opisywać indywidualne priorytety motywacyjne. Narzędzie nie służy również do diagnozowania zaburzeń psychicznych. Więcej o znaczeniu poszczególnych potrzeb przeczytasz na stronie 16 motywatorów życiowych.
Ważne rozróżnienie: Reiss krytykował upraszczający podział zachowania na motywację „wewnętrzną” i „zewnętrzną”. Jego teoria opisuje wiele odrębnych motywów i celów, a nie dwa przeciwstawne źródła działania.
Współcześnie RMP funkcjonuje w 22 wersjach językowych, a polska adaptacja dysponuje własnymi, aktualnymi normami psychometrycznymi. Narzędzie opisano w licznych recenzowanych publikacjach naukowych.
Książki Stevena Reissa i wybrane publikacje
Steven Reiss przedstawiał swoją teorię zarówno w artykułach naukowych, jak i książkach przeznaczonych dla szerszego grona odbiorców. Do najważniejszych należą:
- Who Am I? The 16 Basic Desires That Motivate Our Actions and Define Our Personalities (2000)
- The Normal Personality: A New Way of Thinking About People (2008)
- The Reiss Motivation Profile: What Motivates You? (2013, IDS Publishing) – podręcznik metody i materiał do szkolenia certyfikacyjnego RMP
- The 16 Strivings for God: The New Psychology of Religious Experiences (2016)
„Co Cię motywuje?” – książka Stevena Reissa po polsku
Polskie wydanie wprowadza czytelnika w koncepcję 16 podstawowych potrzeb i pokazuje, jak różnice w ich natężeniu wiążą się z osobowością, wartościami, relacjami oraz wyborem celów.
Wybrane artykuły naukowe
- Reiss, S. (2004). Multifaceted Nature of Intrinsic Motivation: The Theory of 16 Basic Desires, Review of General Psychology, 8(3), 179–193.
- Havercamp, S. M., Reiss, S. (2003). A Comprehensive Assessment of Human Strivings: Test-Retest Reliability and Validity of the Reiss Profile, Journal of Personality Assessment, 81(2), 123–132.
- Reiss, S., Wiltz, J. (2004). Why People Watch Reality TV, Media Psychology, 6(4), 363–378.
Steven Reiss firmował polski start metody
W 2014 roku rozpoczął się proces polskiej adaptacji Reiss Motivation Profile®. Steven Reiss uczestniczył w początkowym etapie udostępniania narzędzia. Obecnie RMP Polska prowadzi badania i rozwija materiały edukacyjne oraz program certyfikacji osób pracujących z metodologią.
Informacje o rozwoju metodologii w Polsce, kolejnych etapach adaptacji i działalności Instytutu znajdują się na stronie O nas – historia RMP Polska.
Poniżej rzadki materiał — twórca metody osobiście mówi o wprowadzeniu RMP w Polsce.
Poznaj metodę stworzoną przez Stevena Reissa
Dowiedz się, co mierzy Reiss Motivation Profile®, na jakich podstawach psychometrycznych się opiera i jak wygląda badanie 16 motywatorów.
Steven Reiss – najczęstsze pytania
Kim był Steven Reiss?
Steven Reiss (1947–2016) był amerykańskim psychologiem klinicznym, profesorem psychologii i psychiatrii na The Ohio State University oraz twórcą teorii 16 podstawowych pragnień i Reiss Motivation Profile®.
Co stworzył Steven Reiss?
Stworzył Reiss Motivation Profile® na podstawie autorskiej teorii 16 podstawowych pragnień opisującej indywidualne różnice w motywacji. Współtworzył Anxiety Sensitivity Index oraz opracował Reiss Screen for Maladaptive Behavior.
Na czym polega teoria 16 podstawowych pragnień?
Teoria zakłada, że ludzi motywuje 16 podstawowych pragnień (nazywanych również potrzebami lub motywatorami). Każdy człowiek posiada wszystkie te pragnienia, ale różni się siłą, z jaką ich doświadcza. Indywidualna konfiguracja, którą przedstawia profil motywacyjny osoby, wpływa na jej wartości, wybory i zachowanie.
Czy Reiss Motivation Profile® jest testem osobowości?
RMP nie jest testem osobowości w potocznym sensie — nie przypisuje człowieka do typu ani nie mierzy cech osobowości. To standaryzowany kwestionariusz psychometryczny, który bada natężenie 16 wewnętrznych potrzeb (motywatorów). Wyniki pomagają jednak zrozumieć osobowość, wartości i wybory danej osoby, dlatego bywa stosowany w analizie osobowości. RMP nie mierzy inteligencji ani kompetencji i nie służy do diagnozy zaburzeń psychicznych.
Jakie książki Stevena Reissa są dostępne po polsku?
Po polsku ukazała się książka Co Cię motywuje?, prezentująca teorię 16 podstawowych potrzeb oraz jej zastosowanie w rozumieniu osobowości i codziennych wyborów.
Źródła i dalsza lektura
- Steven Reiss (1947–2016), artykuł wspomnieniowy w American Psychologist, 2017.
- Biografia założyciela IDS Publishing Corporation i twórcy RMP.
- Publikacje naukowe dotyczące Reiss Motivation Profile®, RMP Polska.
- Wyjątkowa metoda, której używa w szatni Jürgen Klopp, Przegląd Sportowy Onet, 2024.
Opracowanie: RMP Polska Instytut Durkalskiego. Weryfikacja merytoryczna: psycholog Grzegorz Boguszewski. Treść przygotowano na podstawie publikacji naukowych, materiałów The Ohio State University oraz oficjalnej biografii Stevena Reissa. Ostatni przegląd merytoryczny: sierpień 2026.